Ik zeg het nog maar eens: we leven in een kafkaiaanse wereld en we creëren allemaal onze eigen werkelijkheid. En wij hebben, zonder uitzondering, allemaal moeite om het leven vanuit het perspectief van een ander te zien. Dit werd weer bevestigd toen ik gisteren een bericht in de Volkskrant las over het beoordelingsbeleid van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Ambtenaren moeten bij vermeende lhbt*-aansielaanvragers nagaan of zij wel daadwerkelijk homoseksueel (et cetera) zijn. Daartoe moet de asielaanvrager ‘geloofwaardig’ kunnen vertellen over ‘het proces van bewustwording’. Een vraag die de ambtenaar daarbij stelt aan de vluchteling luidt: op welke dag werd u homoseksueel? Ik hoor hierbij meteen dezelfde vraag op zo’n Man-Bijt-Hond-achtig-toontje gesteld worden: op welke dag werd ú homoseksueel? En dan staan daar dan mensen voor de babbelbox in een winkelcentrum te antwoorden:

  • “Nou, ik weet het nog heel goed. Het was 4 juni 1983 en mijn klasgenootje Eline H. trok vlak voor de gymles haar bh uit. Dat was het moment waarop ik besloot lesbisch te worden en mijn kansloze heteroseksualiteit vaarwel te zeggen.”
  • “Mijn homoseksualiteit was een sinterklaascadeau in 2005. Dank u Sinterklaasje!”
  • “Ik ben biseksueel, dat is echt iets anders!”
  • “Ik wilde het ècht niet worden, maar voetbalteamgenootje Hilda heeft het mij gemaakt door mij achter de bosjes te zoenen toen wij de bal uit de sloot moesten vissen. Tsja, en toen was het hek van de dam, dit moest ik gewoon vaker doen!”
  • “Het was 1 januari 1976, en ik was drie jaar oud. Het was één van mijn goede voornemens, naast meer snoepjes eten.”

Boeiende tv, lijkt me. Hoe zou ik deze vraag zelf beantwoorden? Poeh… eens even kijken… Op de lagere school manoeuvreerde ik de spelletjes met mijn beste vriendinetje Esther altijd in een richting dat ik haar mocht kussen. Kussend redden uit een eeuwige slaap bijvoorbeeld. Of dat ik haar moest troosten (èn veel kussen natuurlijk!). Werd ik op die dagen homoseksueel? En klinkt het al een beetje geloofwaardig voor de ambtenaar van de IND? Of was het de dag waarop ik in een met stro gevuld kussen hapte en deed alsof ik mijn tentleidster beminde van het christelijke meisjeskamp? Of de dag waarop ik vreemde kriebels in mijn buik kreeg zodra ik een film keek met Ingrid Bergman erin? Of was het juist de dag waarop ik ontkende verliefd te zijn op Ingrid Bergman toen klasgenoten al haar foto’s in mijn agenda vonden? Heeft de IND-ambtenaar zelf eigenlijk een geloofwaardig antwoord op de vraag: “Op welke dag besloot u man/vrouw te worden?”? En stel dat je als asielaanvrager een geloofwaardig verhaal hebt, heeft de ambtenaar dan voldoende inlevingsvermogen om dit te herkennen? Ik begreep uit het krantenbericht dat onder andere het COC de werkinstructie onder de loep gaat nemen. Ik ben benieuwd. Misschien dat ze in hun ambtenarentraining de volgende vraag kunnen overwegen: “Op welke dag besloot u heteroseksueel te worden?”

*lesbische vrouwen, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders